door dr. Frederike Groothoff.
Multiculturele speelhoeken
Als je bij jullie op de kinderopvang of op school kinderen hebt met diverse talige en culturele achtergronden heb je misschien wel eens gemerkt dat de kinderen niet goed tot spelen komen in de huishoek. Of je ziet dat ze bepaalde materialen links laten liggen of niet gebruiken op de 'juiste' manier (wat is juist?). De reden hiervan kan zijn dat de kinderen de spullen niet herkennen omdat hun eigen huis heel anders is ingericht. Probeer de ruimte waarin ze spelen eens te bekijken door de ogen van de kinderen en hun families in jouw groep. Kennen ze de materialen waarmee ze kunnen spelen? Herkennen ze vormen, kleuren en materialen van thuis? Op deze pagina heb ik tips verzameld om tijdens spel meer diversiteit en inclusie te creëren zodat de belevingswereld van de kinderen op jouw groep zichtbaar is en ze vanuit veiligheid verder kunnen ontwikkelen. Deze diversiteit en inclusie is trouwens niet alleen belangrijk voor kinderen die hun eigen culturele tradities tot nu toe niet goed herkennen op de kinderopvang of school. Ook kinderen die dat eigenlijk wel herkennen hebben baat bij meer diversiteit. Ook zij leren zo hun klasgenootjes beter kennen en we leven allemaal in een superdiverse samenleving die jij met onderstaande tips meer zichtbaar kan maken op de groep.
Ik te midden van mijn eerste ingerichte multiculturele speelhoek. Op 1 december 2025 richtte ik deze hoek in samen met mijn collega's voor het Inspiratiefestival van Thuis in Taal in Tiel.
Huishoek
Hoe eten de kinderen van jouw groep hun avondeten? Zittend op de grond? Met een groot gezin aan tafel? Voor de televisie?Met hun handen? Met stokjes? Al deze verschillen zouden na te spelen moeten zijn in de huishoek. Dus denk aan kussentjes voor op de grond, eetstokjes in de bestekla, verpakkingsmateriaal van verschillende etenswaren (met verschillende talen erop!). Of denk aan servies waarin kinderen de vorm van de kopjes of theepot herkennen van thuis en wat dacht je van een tajine of een stoommandje? Laat kinderen ook wat te kiezen hebben in de vorm en kleur van het tafelkleedje.
Waarschijnlijk heb je al poppen met verschillende huidskleuren, maar denk ook aan poppen met verschillende haarstijlen. En zou je in de poppenkleding of het beddengoed patronen uit verschillende culturen kunnen includeren? Hoe leuk een poppenwagen ook is, als kinderen hun moeders vooral baby's op hun rug of buik zien dragen, dan willen ze graag een doek om dat na te doen.
Ook de kleren om verschillende rollen aan te kunnen nemen zou je eens onder de loep kunnen nemen. Heb je verschillende doeken die als sari, abaya, djellaba, tulband, cape, rok of hoofddoek zouden kunnen dienen? Ook hierbij is het leuk om verschillende kleuren en patronen van over de hele wereld te gebruiken. Mooie kettingen, tassen of riemen, schoenen of hoofdeksels maken het geheel af.
Bouwhoek
Ook in de bouwhoek kun je bijvoorbeeld door een kleed meer kleur en cultuur inbrengen. Maar verder zijn er tegenwoordig verschillende soorten stenen te verkrijgen waarmee je een grotere verscheidenheid aan bouwstijlen kunt introduceren. Zo kunnen ook meer ronde en sierlijke vormen toegevoegd worden aan de torens en kastelen die de kinderen willen bouwen.
Denk ook eens aan foto's of bouwplaten van gebouwen van over de hele wereld die kinderen kunnen inspireren om na te bouwen. Wellicht herkennen ze de foto's van vakantie of van de foto's die familie heeft opgestuurd.
Leeshoek
Bij de aanschaf van boeken die goed passen bij de kinderen in jouw groep kun je natuurlijk denken aan boeken in de verschillende thuistalen van jouw kinderen. Maar denk ook eens aan boeken met meer diversiteit en inclusie in de hoofdpersonen en thema's. Herkennen kinderen zichzelf en hun eigen familietradities in de verhalen? Zien ze kinderen met verschillende huidskleuren, ouders met verschillende kledingstijlen? W weten ze hoe het eten en drinken smaakt waarover ze het hebben in de verhalen?
Ook als de kinderen in jouw groep niet kunnen lezen in hun verschillende thuistalen is het goed om boeken in die talen aanwezig te hebben. Ten eerste omdat ze dan misschien wel bepaalde letters (ş ǧ ø ß ą) uit die specifieke talen herkennen of ze herkennen het andere schrift (كتاب βιβλίο книга किताब መፅሓፍ) waarmee het wordt geschreven. Kinderen die die taal helemaal niet kennen leren zo al vroeg dat er op de wereld verschillende alfabetten en schriften zijn. Ten tweede zien ouders ook dat hun andere talen aanwezig mogen zijn en misschien kunnen ze ook voorlezen uit die boeken. Een andere manier om de verschillende talen die jouw kinderen begrijpen beschikbaar te maken is door audio-files makkelijk toegankelijk te maken in de leeshoek. De bibliotheek heeft in verschillende talen verhalen ingesproken, maar er zijn ook verschillende andere websites die dit aanbieden, bijvoorbeeld www.prentenboekeninalletalen.nl.
In dit document vind je nog veel meer linkjes naar/over meertalige boeken.
Teken- en knutselmateriaal
Als iemand aan jou vraagt mag ik het huidskleurpotlood, welke geef je dan? Door potloden, stiften, verf, papier, vilt, wol etc. in zo veel mogelijk verschillende huidskleuren en haarkleuren aan te bieden help je kinderen bij het waarderen van hun eigen huidskleur en die van hun klasgenootjes.
Check kleurplaten en werkbladen ook op diversiteit en inclusie: hopelijk kunnen alle kinderen zichzelf en de verscheidenheid aan kinderen in de groep en de samenleving herkennen.
Probeer ook zo veel mogelijk verschillende tijdschriften te verzamelen zodat kinderen plaatjes uit zouden kunnen knippen met families die op hun eigen familie lijken en met bijvoorbeeld eten of meubels die zij elke dag gebruiken. Ook zou het mooi zijn als kinderen in de lapjes stof die ze mogen gebruiken patronen en kleuren herkennen uit de kleding van henzelf of hun familie.
Als je het thema kunst hebt (of welk thema dan ook) zou je eens na kunnen denken of kinderen van huis uit misschien nog andere voorbeelden kennen. Print deze voorbeelden ook eens uit en vertrek eens vanuit dat voorbeeld.
Op OBS Dakpark in Rotterdam was veel keus in huidskleuren bij het knutselen.
Muziek
Muziek is universeel en toch ook niet. Kinderen bewegen graag op muziek, maar kunnen dat soms beter op klanken en ritmes die ze van huis uit kennen. Is het mogelijk om wat meer af te wisselen in de talen van de liedjes die jullie zingen? Of zing een 'goedemorgen allemaal' liedje waarbij je elkaar in alle talen van de klas begroet. Hebben jullie een verscheidenheid aan muziekinstrumenten op de groep? En zou je de volgende keer naar een voorstelling kunnen gaan met muziek- en dansstijlen waar de kinderen van gaan stralen en dansen, omdat ze die muziek echt kunnen voelen omdat ze daar mee zijn groot gebracht? Er zijn wellicht ook ouders die muziekinstrumenten kunnen bespelen en die een zang-, dans of muziekworkshop kunnen geven.
Bij Wereldkidz Op Dreef genoten kinderen van een muziekvoorstelling met klanken van over de hele wereld.
Welke materialen schaf je aan en hoe kom je aan zulke materialen?
Het lijkt heel veel werk om zulke multiculturele speelhoeken te maken, maar dat is het niet. Je moet vooral steeds een beetje toevoegen. Het hoeft morgen niet ineens helemaal klaar te zijn. Start met een paar dingen van huis. Misschien heb je op reis ooit iets gekocht of kun je een collega vragen om iets mee te nemen. Daarnaast is het vooral belangrijk dat je aansluit bij waar de kinderen uit jouw groep vandaan komen. Dus, doe inspiratie op tijdens huisbezoeken en ouder- en kindgesprekken: welke keuken wordt er veel gekookt? Welke herkomstlanden hebben de families? Hoe zijn de huizen ingericht? Welke feesten vieren ze? Welke talen spreken ze? Leg aan ouders uit wat je zou willen bereiken en vraag of ouders spullen van huis willen doneren. Je zou ook aan ouders kunnen vragen of ze (met budget van school) dingen willen aanschaffen. Soms is het handig om spullen in het buitenland te bestellen (ouders kunnen helpen bij het zoeken in verschillende talen) of ouders en collega's kunnen materiaal meenemen uit verschillende landen waar ze op vakantie gaan.
Verder kun je langs gaan bij plaatselijke restaurants, supermarkten of andere winkels met een verscheidenheid aan producten van over de hele wereld. De Wereldwinkel heeft ook altijd mooie spullen. Ik haal de meeste spullen bij kringloopwinkels, maar je kunt bijvoorbeeld ook op Marktplaats zoeken.
Wellicht hebben jullie een ouderkamer of een actieve oudercommissie: kijk of de ouders die daarbij betrokken zijn ingezet kunnen worden. Misschien kan er een dag samen met ouders vlaggenlijnen, kussenhoezen of tafelkleedjes gemaakt worden met stofjes van over de hele wereld.
Als je de speelhoeken van jouw lokaal al mooi hebt ingericht kun je ook nog nadenken over de andere ruimtes in jullie gebouw. Is er een welkomstbord waarop je in alle talen van de kinderen welkom wordt geheten? Weerspiegelen de foto's aan de muren (maar ook die op de website of in de informatiegids) de verschillende gezinnen uit jullie organisatie? Heb je een vitrine waarin verschillende tradities en feesten in de schijnwerpers worden gezet?
Kortom, laat je inspireren door de talen en culturen die de kinderen en hun families met zich meebrengen en richt de ruimtes zo in dat iedereen zich gezien en welkom voelt. Zo kan iedereen vanuit het hun vertrouwde, nieuwe dingen leren en zich verder ontwikkelen.
Leerlingen van de leerlingeraad van P.H. Schreuderschool in Den Haag verzonnen de zin 'Welkom bij ons op school, we wensen je een fijne dag.' en dat in bijna alle talen van de school!
Bij Zonova opvang & onderwijs in Amsterdam heten deze kussentjes je kleurrijk welkom.
Hulp of nog meer inspiratie nodig?
Eigenlijk is de poster die ik voor Thuis in Taal maakte een samenvatting van al de dingen die je kunt doen om thuistalen en – culturen zichtbaar te maken op de groep. Print de poster uit en bespreek samen met je collega's wat erop staat: wat doen jullie al en wat levert dat op? Wat zouden jullie graag meteen in praktijk willen gaan brengen en waar is nog wat meer tijd en bijvoorbeeld groter budget voor nodig? Bespreek vooral ook hoe je de kinderen en hun families erbij kunt betrekken zodat het echt iets van en voor hen wordt.
Op de foto's van de fototentoonstelling Superdiversiteit die ik voor het LOWAN maakte staan nog meer tips, ook om de thuistalen en -culturen van oudere leerlingen te waarderen en functioneel in te zetten.
Als je het fijn vindt dat ik help bij het opstarten van deze multiculturele speelhoeken dan kun je contact opnemen voor een afspraak. Ik ben ook beschikbaar voor het geven van workshops of lezingen op studiedagen, dan neem ik ook altijd materiaal mee om te bekijken. Ook voor het opschrijven van beleid rondom opvang en onderwijs aan meertalige kinderen kan ik meedenken.